Derbent

Η Derbent είναι η νοτιότερη και αρχαιότερη πόλη της Ρωσίας με κυριότερη εθνότητα τους Αζέρους. Κτισμένη σ’ ένα μοναδικής στρατηγικής σημασίας τόπο μεταξύ της Κασπίας Θάλασσας και του Καυκάσου ρύθμιζε την κίνηση μεταξύ της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής και πολλές φορές ταυτοποιείται με τις Πύλες του Αλεξάνδρου.
Κατά τον 5ο και 6ο αιώνα κατέστη σπουδαίο κέντρο της διάδοσης του Χριστιανισμού στον Καύκασο. Το 630 κατέλαβαν την περιοχή οι Χατζάροι και το 654 οι Άραβες, που διέδωσαν και τον ισλαμισμό ενώ ο Χαλίφης Αρούν αλ Ρασίντ κατέστησε την Derbent φημισμένη πόλη τεχνών και εμπορίου. Το 1239 η πόλη κατελήφθη από τους Μογγόλους. Μετά από περιπέτειες αιώνων έγινε μέρος της Ρωσίας το 1813.

Ίχνη αρχαίων δομών υπάρχουν από το 5.000 π.Χ. αλλά η πρώτη συστηματική κατοίκηση χρονολογείται τον 8ο αιώνα.
Η Ακρόπολη, η αρχαία πόλη και το οχυρό της Derbent αποτελούσαν μέρος του βόρειου ορίου της Περσικής Σασανικής Αυτοκρατορίας, η οποία απλωνόταν στα ανατολικά και τα δυτικά της Κασπίας Θάλασσας. Τα τείχη και η Ακρόπολη πιστεύεται ότι ιδρύθηκαν την εποχή του Χοσρόη 1ου και η Derbent έγινε το δυνατό στρατιωτικό παρατηρητήριο και το λιμάνι της Σασανιδικής Αυτοκρατορίας.

Τις πέτρινες οχυρώσεις ( κτίσθηκαν τον 6ο μ. Χ. αιώνα από τους Σασανίδες) συγκροτούσαν δύο παράλληλα τείχη που σχημάτιζαν φράγμα από τη θάλασσα μέχρι το βουνό. Το σασανιδικό αυτό οχυρό χρησιμοποιήθηκε από τις περσικές, αραβικές και μογγολικές κυβερνήσεις.
Η πόλη Derbent υψώνεται μεταξύ αυτών των δύο τειχών και έχει διατηρήσει μέρος του μεσαιωνικού οικισμού της και θα παραμείνει σημείο μεγάλης στρατιωτικής σπουδαιότητας μέχρι τον 19ο αιώνα που την κατέλαβαν οι Ρώσοι.
Στα βόρεια της πόλης υπάρχει το μνημείο Kirk-lar προς τιμή 40 ηρώων που έπεσαν στον πόλεμο κατά των Αράβων το 728.
Στο νότιο μέρος, προς τη θάλασσα, βρίσκεται η άκρη του καυκάσιου Τείχους ( μήκους 15 μ, ύψους 9 μ. και πάχους 3μ.) γνωστού και ως Τείχος του Αλεξάνδρου, που εμποδίζει να περάσει κανείς από το στενό πέρασμα της Σιδηράς Πύλης ή Των Πυλών της Κασπίας. Αυτή η Πύλη με τα πολυάριθμα παρατηρητήριά της διαμόρφωσαν μια πολύτιμη υπεράσπιση των περσικών συνόρων.
Στην πόλη διασώζονται, εκτός από τα τείχη, η Ακρόπολη (citadel) που καταλαμβάνει έκταση 45.000 μ2, και περιβάλλεται από δυνατά τείχη, λουτρά, δεξαμενές, παλαιά νεκροταφεία, καραβάν σεράϊ, το μαυσωλείο του Χάνου ( 18ος αιώνας) και αρκετά μουσουλμανικά τεμένη.
Στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO είναι από το 2003.